|
Um gras- og grænfóðurrækt
Áburðartími
Eftir því sem seinna er borið á að vori fæst að jafnaði minni uppskera. Áburðartíminn hefur einnig áhrif á meltanleika (orkugildi) grasanna. Þannig virðist meltanleikinn falla seinna og hægar eftir því sem seinna er borið á. Þó verður að taka tillit til þess að á köldu vori munar litlu hvort borið er á í byrjun eða lok maí. Í erfiðu árferði er rétt að miða áburðardreifingu við fyrstu hentugleika því á köldu vori gefst jafn illa að draga áburðardreifingu fram undir miðjan júní og á hlýju vori.
Efnainnihald
Meltanleiki grasa fellur þegar líður á sumarið. Nokkur munur er á falli meltanleikans eftir tegundum og yfirleitt er fall hans meira hjá vallarfoxgrasi en öðrum grastegundum. Hafa ber þó í huga að fyrir skrið er meltanleiki vallarfoxgrass hærri en hjá öðrum tegundum.
Grös taka nítur einkum upp snemma á sprettutímanum. Þess vegna er hráprótein mikið í upphafi vaxtar en fellur ört snemma sumars. Þá eykst trénisinnihald plantnanna þegar líður á sumarið og víða í tilraunum má sjá að prótein að viðbættu magni trénis er nokkuð stöðugt yfir vaxtartímann.
Háarvöxtur
Með tilkomu rúllubindivéla og votverkunar í rúllum er tvísláttur orðinn mun algengari en áður. Í grófum dráttum má segja að vallarfoxgras gefi lítinn endurvöxt. Sveifgrös og beringspuntur gefa mestan endurvöxt en túnvingull, língresi og snarrót eru þar á milli. Sé borið á strax eftir fyrri slátt er próteinmagn háar og meltanleiki mjög hár. Steinefnamagn einkennist af háu kalsíummagni og lágu kalímagni. Þá er almennt talið að tvísláttur vallarfoxgrass stytti endingu þess í túnum.
Ending vallarfoxgrass
Í úttekt á gróðurfari og ástandi túna sem gerð var árin 1990-1993 kom greinilega í ljós að vallarfoxgras endist yfirleitt illa í túnum. Algengt er að eftir um fimm ár sé hlutdeild þess komin niður í 37% og í um 15% í 11 - 20 ára túnum. Hér skipta þó náttúrulegar aðstæður og meðferð túnanna miklu.
Sáðtími
Mikilvægt er að sá um leið og hægt er að vinna flagið. Ef dráttur verður á sáningu er hætt við að flagið þorni og þá vantar fræið raka til að geta spírað. Í nýræktum er mikilvægt að komin sé þokkaleg þekja að hausti því annars er hætt við að plönturnar frjósi upp og skrælni síðan að vori. Spírunartími fræja er mislangur. Vallarsveifgras þarf t.d. mjög langan tíma og má yfirleitt reikna með að allt að fjórar vikur líði þar til fræ þess í flagi fer að spíra en fræ vallarfoxgrass þarf ekki nema 10 - 15 daga. Því er mjög mikilvægt að koma vallarsveifgrasi sem fyrst í jörðu að vori. Vegna þess hve vallarsveifgras er seint að spíra er það viðkvæmt fyrir illgresi. Haustsáning er ekki algeng. Tilgangurinn með henni er að reyna að tryggja að fræið sé komið í jörðu og fari að spíra að vori, áður en hægt er að vinna flagið. Þá er mikilvægt að sá það seint að haustinu að fræin nái ekki að spíra. Við haustsáningu verða alltaf einhver afföll af fræi yfir veturinn og því er mikilvægt að taka tillit til þess þegar sáðmagn er ákvarðað.
Skjólsáning
Skjólsáning er það nefnt þegar grænfóðurfræi eða korni er sáð með grasfræi. Tilgangurinn er að ná einhverri uppskeru sáningarárið og þetta er mikilvægt til að ekkert uppskeruár falli úr. Neikvæðu þættirnir eru m.a. að grænfóðrið er stórvaxnara og fljótsprottnara og skyggir því á grasið en það hefur þá hugsanlega áhrif á vöxt þess og uppskeru fyrstu túnárin. Höfuðkosturinn er að fá uppskeru sáðárið en einnig verður jarðvegurinn rakari sem auðveldar spírun grasfræsins. Mikilvægt er að slá grænfóðrið snemma þannig að grasið geti farið að vaxa. Ef sláttur dregst fram í lok ágústmánaðar eða byrjun september er hætt við að grasið nái ekki að búa sig nægilega undir vetur. Til að gefa grasinu vaxtarrými þarf því oft að slá grænfóðrið áður en það gefur fulla uppskeru. Þá er mikilvægt að það verði enginn endurvöxtur í grænfóðrinu. Því á ekki að nota rýgresi til skjólsáningar. Í sáðmagni er yfirleitt miðað við að nota um hálfan skammt af grænfóðurfræi á móti fullum skammti af grasfræi.
Sáðmagn
Taka þarf tillit til margra þátta við ákvörðun á sáðmagni. Hvernig eru skilyrði til spírunar í flaginu, hve þungt er fræið, hve stór er plantan, hvert er grómagnið o.s.frv.? Þegar sáðmagn er ákvarðað þarf einnig að hafa í huga að mun jafnari sáning fæst með raðsáningu en ef dreifarar eru notaðir. Tölur um sáðmagn eru alltaf miðaðar við dreifsáningu. Ef raðsáðvél er notuð má draga eitthvað úr sáðmagninu. Ef sáð er í illa unnið land er engin von til að nema hluti fræjanna spíri. Ef sáð er í þurra jörð og lítil sem engin úrkoma verður fyrstu vikurnar eru meiri líkur á að fræ misfarist fyrir spírun, t.d. að fuglar éti þau. Hlutfall frækostnaðar af heildarkostnaði við ræktunina er yfirleitt mjög lítill nema e.t.v. í höfrum og byggi. Því er oft tekin óþarfa áhætta þegar sparað er í sáðmagni a.m.k. við grasfræ og rýgresi. Einnig er reynsla manna sú að af kálfræi virðist nást best uppskera ef sáð er um 10 kg á hektara í stað þeirra 6 - 7 kg sem hafa undanfarið verið ráðlögð. Um næpu gildir annað þar sem plantan er stór og þarf mikið rými til að geta vaxið. Því er hæpið að ráðleggja meira en 1 - 1.5 kg af næpufræi í hektara.
|
